Dermatolodzy przepisują ją doustnie już od 40 lat. Przede wszystkim jako terapię ciężkich i bardzo ciężkich postaci trądziku, trądziku nieodpowiadającego na wcześniej stosowane leczenie. Również w sytuacji, kiedy trądzik nawraca, pozostawia na skórze blizny albo przebiega z nasilonym łojotokiem skóry.

Dr n. med. Aleksandra Znajewska o izotretynoinie
lekarz medycyny estetycznej
Jakie sa wskazania do stosowania izotretynoiny?
Oprócz tych opisanych wyżej, dodatkowym wskazaniem jest obniżona jakość życia pacjenta a także trądzik piorunujący, czyli trądzik z obecnością torbieli zapalnych i guzków z towarzyszącymi objawami ogólnymi. Obecnie ilość wskazań, w których można stosować izotretynoinę wydłuża się od chorób przydatków skóry po choroby grudkowo-złuszczające i krostkowe, jednak nadal jest to leczenie off label. Należy też mieć na uwadze, że izotretynoina wykazuje także działanie anti-aging.
Czym jest i jak działa izotretynoina?
- Izotretynoina doustna jest zbliżona swoją budową do retinolu czyli witaminy A.
- Wpływa na procesy różnicowania sebocytów i keratynocytów.
- Wykazuje działanie na cztery czynniki patogenetyczne trądziku.
- Po pierwsze zmniejsza wydzielanie łoju (ok. 80-90% już po kilku tygodniach stosowania).
- Po drugie wykazuje działanie komedolityczne, czyli redukuje istotnie tworzenie się zaskórników.
- Po trzecie hamuje rozwój stanu zapalnego.
- Po czwarte, zmniejsza kolonizacje jednostki włosowo-łojowej przez Cutibacterium acnes, poprzez modyfikację mikrośrodowiska mieszka włosowego.
- Mimo, że nie wykazuje działania antybakteryjnego, redukuje ilość wspomnianych bakterii na skórze osoby z trądzikiem.
- W rękach doświadczonego dermatologa stanowi cenne narzędzie w walce z krostami, grudkami, zaskórnikami i bliznami.
Jak wygląda przeciwtrądzikowa kuracja izotretynoiną?
- Izotretynoina jest obecna w aptekach w postaci kapsułek zawierających różną ilość substancji czynnej.
- Dostępnych jest kilka różnych preparatów izotretynoiny i wydaje się, że każdy dermatolog ma swój ulubiony.
- Dawka przyjmowanego leku zależy od masy ciała. Czas trwania terapii jest określany indywidualnie.
- Uwzględniając masę ciała oraz zaawansowanie trądziku możemy określić dawkę dobową leku a także tzw. dawkę kumulacyjną.
- Dawka kumulacyjna jest to obecnie orientacyjna granica czasu trwania terapii, ponieważ ostatecznie koniec terapii określamy weryfikując stan kliniczny pacjenta.
- Skuteczna terapia wiąże się z ustąpieniem objawów, zapobieganiem powstawania blizn, wzmocnieniem efektów leczenia oraz minimalizacją ryzyka nawrotu.
- Obecnie stosuje się niższe dawki leku niż kiedyś, co wiąże się ze zmniejszoną ilością działań niepożądanych i dzięki czemu pacjenci lepiej znoszą terapię.
- Należy pamiętać, że izotretynoina lepiej wchłania się kiedy jest przyjmowana podczas posiłku lub bezpośrednio po nim.
- Zaleca się przyjmowanie leku o tej samej porze dnia.
- W trakcie terapii zazwyczaj nie stosuje się dodatkowo leków miejscowych jak ma to miejsce podczas antybiotykoterapii doustnej.
- Ponieważ już po kilku dniach od rozpoczęcia terapii u większości pacjentów występuje zmniejszenie łojotoku (w tym przetłuszczania włosów) i wyraźne wysuszenie skóry, nie zaleca się jednoczesnego stosowania innych preparatów miejscowych, tylko łagodne preparaty nawilżające wraz z ochroną przeciwsłoneczną.
Izotretynoina – skutki uboczne i działania niepożądane
Wiadomo, że izotretynoina może powodować wiele działań niepożądanych; jej działanie teratogenne jest najpoważniejsze, co oznacza, że izotretynoiny nie wolno przyjmować w czasie ciąży. Wskazana jest skuteczna antykoncepcja w trakcie i miesiąc po zakończeniu terapii. Należy zaznaczyć, że u mężczyzn izotretynoina nie wpływa uszkadzająco na spermatogenezę. Najczęstsze działania niepożądane obejmują objawy związane z suchością skóry. Pacjenci uskarżają się suchość warg i pękanie warg, powstawanie zajadów, czasem zapalenie okołoustne. Uciążliwe jest także wysychanie błon śluzowych nosa powodujące krwawienia z nosa i gardła tu możliwa chrypka, suchość oczu z zapaleniem spojówek, szczególnie nieprzyjemne dla osób noszących soczewki. Co istotne, w trakcie terapii należy wykonywać badania laboratoryjne z krwi, ponieważ mogą wystąpić nieprawidłowości biochemiczne takie jak niedokrwistość, zmiana liczy płytek krwi, zwiększenie poziomu aminotransferaz, zwiększenie stężenia trójglicerydów, zmniejszenie stężenia cholesterolu frakcji HDL. Z innych objawów niepożądanych wymienia się także bóle głowy, wypadanie włosów, zmiany nastroju, przebarwienia skórne i inne.
Izotretynoina – jakie leki na trądzik ją zawierają?
Na rynku dostępne są leki, które przyjmować możemy zarówno w tabletkach doustnych. Jest to najpopularniejsze rozwiązanie, jak i w formie maści lub żelu.
Przed rozpoczęciem kuracji należy skonsultować się z lekarzem, który dobierze odpowiednią dawkę wybranego preparatu. W Polsce spośród leków zawierających Izotretynoinę dostępne są następujące medykamenty.
- Aknenormin – kapsułki miękkie zawierające 10 lub 20 mg izotretynoiny;
- Axotret – kapsułki miękkie zawierające 10 lub 20 mg izotretynoiny;
- Curacne – kapsułki miękkie zawierające 5, 10, 20 lub 40 mg izotretynoiny;
- Izotek – kapsułki miękkie zawierające 10 lub 20 mg izotretynoiny;
- Izotziaja – żel zawierający 0,5mg/g izotretynoiny.
Powyższe leki są wydawane wyłącznie na receptę.
Izotretynoina – jak wygląda dawkowanie leków?
Dawkowanie przypisanego leku określa lekarz, gdyż u każdego pacjenta mogą być to inne wskazania. Odpowiednią dawkę dobiera się na podstawie masy ciała i skali problemu. Leczenie izotretynoiną zazwyczaj rozpoczyna się od dawki 0,5 mg/kg m.c./dobę. W trakcie kuracji można ją modyfikować w zależności od potrzeb pacjenta. Przyjmuje się, że dawka terapeutyczna mieści się w granicach 0,5- 1 mg/kg m.c./ dobę. Dla izotretynoiny jest to ok. 120-150 mg/kg m.c. na cały okres leczenia. Warto wspomnieć, że przekroczenie tej dawki nie przynosi żadnych korzyści w leczeniu. Czas trwania kuracji również zależy od zaleceń lekarza, jednak zazwyczaj to 16-24 tygodnie.
Izotretynoina – przeciwskazania i bezpieczeństwo
Przeciwskazaniami do stosowania leków zawierających izotretynoinę są:
- Ciąża i okres karmienia piersią
- Brak stosowania odpowiednich metod antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym
- Nadwrażliwość na izotretynoinę lub inne składniki leku
- Uczulenie na soję i orzeszki ziemne
- Niewydolność wątroby
- Zwiększone stężenie lipidów
- Hiperwitaminoza A
- Przyjmowanie tetracykliny
Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych takich jak; zawroty głowy, senność czy zaburzenia widzenia, w trakcie przyjmowania leku należy zachować szczególną ostrożność podczas prowadzenia pojazdów. Podobnie jak w przypadku innych leków nie należy łączyć izotretynoiny z alkoholem, gdyż może to doprowadzić u pacjenta do zapalenia wątroby.
Izoztretynoina – czy to najlepsze lekarstwo na trądzik?
Izotretynoina ze względu na swoje działanie przypisywana jest wyłącznie w ciężkich przypadkach leczenia trądziku. Warto zaznaczyć, że pomimo jej skuteczności, stan skóry na początku leczenia może ulec pogorszeniu, zaostrzając tym obecne dolegliwości. Dopiero po około 2 miesiącach pacjent może zauważyć poprawę. Jednak według dermatologów jest to jedna z najlepszych, dostępnych na światowym rynku, substancji, która zdecydowanie wykazuje pozytywne i zadawalające działanie w walce z trądzikiem. Jak wykazują badania; odsetek długoterminowych wyleczeń wynosi około 70-89%, co jest najwyższym wskaźnikiem dla wszystkich dostępnych metod leczenia.
Jakie są nietypowe zastosowania toksyny botulinowej?
Toksyna botulinowa typu A zwana potocznie botoksem pojawiła się w medycynie w latach 70-tych. Jest to neurotoksyna, którą pozyskuje się z wyizolowanych oczyszczonych beztlenowych bakterii Clostridium botulinum. W nadmiernych dawkach substancja ta może być silnie trująca dla organizmu człowieka…
