Kuracja estrogenem – w jaki sposób działa przeciwstarzeniowo?

Czym jest i jak działa estrogen?

Estrogen to główny hormon płciowy u kobiet, który ma kilka korzystnych właściwości przeciwdziałających starzeniu się skóry. Badania wykazały, że estrogen ułatwia zatrzymywanie i przywracanie nawilżenia skóry, zwiększa pulę kolagenu i grubość skóry hamując metaloproteazy macierzy (MMP), stymuluje proliferację keratynocytów i przyspiesza gojenie się ran skóry poprzez zwiększenie unaczynienia skóry. Ponadto dane eksperymentalne pokazują, że estrogen ma właściwości przeciwutleniające, a zatem może chronić komórki skóry przed stresem oksydacyjnym.

Co się dzieje gdy spada poziom estrogenu?

Spadek poziomu estrogenów jest związany z oznakami starzenia się skóry. Udokumentowany wpływ niedoboru estrogenów na skórę opiera się na zmianach obserwowanych u kobiet po menopauzie. Wiele kobiet zgłasza nagłe starzenie się skóry zaledwie kilka miesięcy po wystąpieniu objawów menopauzy. Jednym z najwcześniejszych objawów jest pogarszająca się suchość skóry związana ze zmniejszeniem wydzielania sebum i obniżonym poziomem mukopolisacharydów i kwasu hialuronowego. Niedobór estrogenów również przyspiesza utratę elastyczności skóry, prowadzącą do powstawania zmarszczek. Ponadto Affinito i wsp. wykazali, że poziom kolagenu koreluje z poziomem estrogenu. Badania wykazały, że do 30% kolagenu w skórze może zostać utracone w ciągu pierwszych 5 lat po menopauzie, prowadząc do stopniowego zmniejszania się grubości skóry w tempie 1,1% rocznie.

Utrata estrogenu a wzrost masy ciała

Utrata estrogenu w okresie menopauzy jest również związana ze zmianami składu ciała. Dane podłużne wykazały, że kobiety doświadczają redystrybucji tłuszczu w jamie brzusznej oraz znacznego wzrostu obwodu talii i masy tkanki tłuszczowej rozpoczynającego się w okresie okołomenopauzalnym. Zmiany te okazały się niepokojące dla kobiet, ponieważ przybieranie na wadze jest głównym problemem zdrowotnym wśród kobiet w wieku od 55 do 65 lat i znacząco wpływa na samoocenę, funkcjonowanie społeczne i jakość życia.

Od redakcji: Co jeszcze warto wiedzieć o estrogenie?

Co estrogen ma wspólnego ze skórą?

Estrogen odgrywa istotną rolę w utrzymaniu prawidłowej struktury i funkcjonowania skóry. Receptory estrogenowe zlokalizowane są zarówno w naskórku, jak i w skórze właściwej, co pozwala hormonowi bezpośrednio wpływać na metabolizm komórek skóry. Jego działanie obejmuje stymulację fibroblastów odpowiedzialnych za produkcję kolagenu i elastyny, a także regulację syntezy glikozaminoglikanów, w tym kwasu hialuronowego.

Dzięki temu estrogen wpływa na grubość skóry, jej elastyczność oraz zdolność do wiązania wody. Prawidłowy poziom tego hormonu sprzyja również lepszemu mikrokrążeniu, co poprawia dotlenienie i odżywienie tkanek. W literaturze naukowej podkreśla się także jego znaczenie w procesach regeneracyjnych oraz gojeniu się skóry, co ma szczególne znaczenie w kontekście zabiegów estetycznych i procesów starzenia.

Nadmiar estrogenów – objawy

Nadmiar estrogenów, określany jako hiperestrogenizm, może prowadzić do zaburzeń ogólnoustrojowych oraz zmian skórnych. Stan ten bywa związany z zaburzeniami metabolicznymi, nadmierną ilością tkanki tłuszczowej lub nieprawidłowo prowadzoną terapią hormonalną.

Objawy ogólne mogą obejmować nieregularne cykle miesiączkowe, uczucie napięcia piersi, wahania nastroju, zatrzymywanie wody w organizmie czy tendencję do przybierania na masie ciała. W obrębie skóry nadmiar estrogenów może sprzyjać powstawaniu przebarwień, rumienia, teleangiektazji oraz zwiększonej reaktywności skóry. U niektórych osób obserwuje się także skłonność do obrzęków i zmian naczyniowych, co wpływa na wygląd i komfort skóry.

Niedobór estrogenu – objawy

Niedobór estrogenu, szczególnie widoczny w okresie menopauzy, ma wyraźny wpływ na kondycję skóry. Spadek poziomu tego hormonu prowadzi do zmniejszenia aktywności fibroblastów, a w konsekwencji do obniżenia zawartości kolagenu i elastyny w skórze.

Objawy skórne obejmują przede wszystkim suchość, szorstkość oraz utratę elastyczności. Skóra staje się cieńsza, mniej odporna na urazy i wolniej się regeneruje. Częściej pojawiają się drobne zmarszczki, a proces starzenia ulega przyspieszeniu. Niedobór estrogenu może również wiązać się z pogorszeniem funkcji bariery naskórkowej, co zwiększa podatność skóry na podrażnienia i działanie czynników zewnętrznych.

Jak obniżyć estrogen?

Obniżanie poziomu estrogenów jest wskazane wyłącznie w określonych sytuacjach klinicznych i powinno odbywać się pod kontrolą lekarza. Istotną rolę odgrywa redukcja nadmiernej tkanki tłuszczowej, ponieważ to właśnie w niej dochodzi do obwodowej syntezy estrogenów.

Znaczenie ma również regularna aktywność fizyczna oraz wspieranie prawidłowej pracy wątroby, odpowiedzialnej za metabolizm hormonów. W niektórych przypadkach stosowane są metody farmakologiczne, które ograniczają produkcję estrogenów lub blokują ich działanie na poziomie receptorów. Samodzielne próby regulowania poziomu hormonów nie są zalecane.

Jak podnieść estrogen?

Podniesienie poziomu estrogenu rozważane jest najczęściej u kobiet z objawami niedoboru, zwłaszcza w okresie okołomenopauzalnym i menopauzalnym. Najlepiej przebadaną metodą jest hormonalna terapia zastępcza, której celem jest uzupełnienie niedoboru hormonu i złagodzenie objawów ogólnych oraz skórnych.

W kontekście skóry stosowane są również preparaty miejscowe zawierające estrogeny lub substancje o działaniu estrogenopodobnym, które mogą poprawiać nawilżenie, gęstość i elastyczność skóry. Wsparciem dla równowagi hormonalnej mogą być także zmiany stylu życia, jednak każda forma zwiększania poziomu estrogenu powinna być indywidualnie oceniona pod kątem bezpieczeństwa.